Theoretical and Methodological foundations for Creating a Historical  Exhibition in the Museums of Kazakhstan

Ақмарал Ибраева; Айбек Сыдықов

doi:10.32523/2664-5157-2024-3-122-138

Авторлар

Ақмарал Ибраева Қазақстан Республикасы Ұлттық музейі
Айбек Сыдықов Қазақстан Республикасы Ұлттық музейі

DOI:

https://doi.org/10.32523/2664-5157-2024-3-122-138

Кілт сөздер:

музей, тұжырымдама, ұлттық көрме, өркениет, тарихи-мәдени мұра, экспонат, экспозиция

Аннотация

Мақалада Қазақстанның мәдени саясатын жүзеге асырудың негізгі бағыттарының бірі музей ісінің маңызды мәселелері қарастырылған. Тарихи-мәдени құндылықтарды зерделеп, көпшілікке насихаттау музейде экспозиция және көрме арқылы жүзеге асырылады. Қазіргі музейлердің басты міндеттерінің бірі сандық коммуникация дәуіріндегі шынайы мәдениеттің жаһандық байланыстың табысты қатысушысы ретінде елдің бәсекеге қабілеттілігі мен танымалдылығының маңызды ресурсы болып табылуымен негізделген. Мемлекеттің стратегиялық саясатын жүзеге асырушы мәдени мекеме ретінде музейлер ұлттық көрмелер құру арқылы Қазақстанның және бүкіл түркі әлемінің тарихи-мәдени құндылықтарын әлемге паш етеді. Ғылыми мақалада Қазақстан Республикасы Ұлттық музейінің, Қазақстан музейлері қорларынан іріктелген бірегей жәдігерлерді пайдалана отырып, ежелгі дәуірден бастап, ерте және кейінгі ортағасырлардағы Қазақстан территориясында құрылған мемлекеттер мен Қазақ хандығы кезеңін қамтитын тарихи көрме құрудың теориялық-әдіснамалық негіздерін көрсету мәселесі қарастырылған.
Әлемдік деңгейде ұлттық көрме құрудың әдіснамасы өркениеттік қағидалардан туындайды. Ежелгі және ортағасырлық Қазақстанның тарихи-мәдени мұрасының музейлік тұсаукесерін және экспонаттарын өркениеттік контексте ғылыми жобалау арқылы Дала өркениетінің мәдени кодын жеткізуші қазақ халқының тарихи-мәдени мұрасының тұтас бейнесін музей тәсілдері мен құралдары арқылы көрсету заманауи талаптардың бірі.
Авторлар көрме құрудың теориялық методологиялық мәселелерін, әдіс-тәсілдерін зерделеу арқылы ұлттық көрменің ғылыми негізделген тұжырымдама нұсқасын ұсыну нәтижесінде музейлерді ұлттық құндылықтарды насихаттау, сақтау функцияларын орындайтын мәдени, білім беру, ғылыми мекеме ретінде қарастырады.

Downloads

Download data is not yet available.

Автор туралы мәлімет

Ақмарал Ибраева, Қазақстан Республикасы Ұлттық музейі

тарих ғылымдарының докторы, профессор, директордың ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары

Айбек Сыдықов, Қазақстан Республикасы Ұлттық музейі

PhD, директордың м.а.

Әдебиет

Akzhasarova A., 2023. Problemy sohrannosti organicheskih arheologicheskih materialov v Nacional’nom muzee Respubliki Kazahstan [Problems of preservation of organic archaeological materials in the National Museum of the Republic of Kazakhstan]. Arheologiya Evrazijskih stepej [Archeology of the Eurasian steppes]. No 6. P. 327-332. DOI: https://doi.org/10.24852/2587-6112.2023.6.327.333 [in Russian].

Altynbekov K., 2018. Urzharskaya zhrica: istoriya vozrozhdeniya unikal’noj nahodki [Urzhar priestess: the story of the revival of a unique find]. Almaty: Ostrov Krym. 94 p. [in Russian].

Amirova M., Zholdasbekov M., 2024. Turkі halyktaryndagy keramikalyk ydystardyn zerttelu tarihy [The history of the study of ceramic vessels in the Turkic peoples]. Turkic Studies Journal. No 2. P. 8-22. [in Kazakh].

Abzhanov H.M., 2023. Tartu. Shygarmalar zhinagy. 4-kіtap [Pull over. A collection of works. Book 4]. Almaty: «Algoritm» baspasy. 480 p. [in Kazakh].

Ibraeva A., 2013. Muzejtanu: tarih mamandyktaryna arnalgan okulyk [Museology: a textbook for history subjects]. Astana: L.N. Gumilev atyndagy EUU. 251 p. [in Kazakh].

Іliyasova R., 2001. Kazyna [Treasure]. Almaty: Zerde. 312 p. [in Kazakh].

Kauman M.E., 2010. Muzejnye ekspozicii i vystavki [Museum displays and exhibitions]. Muzejnoe delo Rossii [Museum affairs in Russia]. Moscow: VK. P. 307-364. [in Russian].

Mihajlovskaya A.I., 1951. Organizaciya i tekhnika muzejnoj ekspozicii [Organization and technology of museum exhibitions]. Moscow: Gosudarstvennoe izdatel’stvo kul’turno-prosvetitel’noj literatury. 213 p. [in Russian].

Muzeevedenie [Museum studies], 1988. Muzei istoricheskogo profilya: Ucheb. posobie dlya vuzov po spec. «Istoriya». Pod red. Levykina K.G., Herbsta V. [Museums of historical profile: Textbook. manual for universities on special. «Story». Ed. Levikina K.G., Herbst V.]. Moscow 286 p. [in Russian].

Muzeevedenie [Museum studies], 1988. Muzei istoricheskogo profilya [Historical museums]. Moscow: Vysshaya shkola. 430 p. [in Russian].

Rozenblyum E., 1997. Vremya i prostranstvo v muzejnoj ekspozicii [Time and space in a museum exhibition]. Muzeevedenie: Na puti k muzeyu XXI veka: Muzejnaya ekspoziciya: sb. nauch. Tr [Museology: On the way to the 21st century museum: Museum exhibition: collection of scientific works]. Moscow: RIK. P. 177–195. [in Russian].

Samashev Z., Chzhan So Ho, Bokovenko N., Murgabaev S., 2011. Naskal’noe iskusstvo Kazahstana (Rock Art of Kazakhstan) [Rock art of Kazakhstan (Rosk Art of Kazakhstan)]. Seul–Astana: Fond istorii Severo-Vostochnoj Azii; Astaninskij filial Instituta arheologii im. A. H. Margulana. 380 p. [in Russian].

Slovar’ aktual’nyh muzejnyh terminov [Dictionary of current museum terms], 2009. Muzej [Museum]. No 5. P. 20-22. [in Russian].

Sotnikova S.I., 2004. Muzeologiya: Posobie dlya vuzov [Museology: A Manual for Universities]. Moscow: Drofa. 192 p. [in Russian].

Tel’charov A.D., 2021 Muzeevedenie [Museum studies]. Moscow: Nauchnyj mir. 184 p. [in Russian].

Herreman YA., 2004. Pokazy, ekspozicii i vystavki. Upravlenie muzeem: prakticheskoe rukovodstvo [Shows, expositions and exhibitions. Museum Management: A Practical Guide]. Parizh: IKOM. 230 p. [in Russian].

Shlyahtina L.M., 2022. Osnovy muzejnogo dela: teoriya i praktika: uchebnoe posobie. 8-e izd. Ster [Fundamentals of museum management: theory and practice: textbook. 8th ed. erased]. Saint-Petersburg: Lan’. 248 p. [in Russian].

Shulepova E.A., 2015. Osnovy muzeevedeniya: Uchebnoe posobie. Otv. Red. E.A. Shulepova. Izd. 4-e, stereotip [Fundamentals of museology: Textbook. Rep. Ed. E.A. Shulepova. Ed. huh, stereotype]. Moscow: Knizhnyj dom «LIBROKOM». 432 p. [in Russian].

Yureneva T.Yu., 2003. Muzeevedenie: Ucheb. dlya vysshej shkoly [Museum Studies: Textbook. for higher education]. Moscow: Akademicheskij Proekt. 560 p. [in Russian].

Burcaw G.E., 1997. Introduction to Museum Work, Walnut Creek. London: Altamira Press. 3rd ed.

Davallon J. (dir.), 1986. Claquemurer pour ainsi dire tout l’univers: La mise en exposition [Slamming, so to speak, the whole universe: The exhibition.]. Paris: Centre Georges Pompidou. [in French].

Splendeurs des Oasis d,Ouzbekistan, 2022. Surles routes caravanieres d,Asie centrale. Musee du Louvre [On the caravan routes of Central Asia. Louvre Museum]. Paris. 351 p. [in French].