Межъязыковая трансформация в турецком языке в текстах  культуры (о новом переводе «Евгения Онегина» А.С. Пушкина)

Алексей Овчаренко; Сабри Гюрсес

doi:10.32523/2664-5157-2023-3-161-171

Авторлар

Алексей Овчаренко П. Лумумба ат. Ресей халықтар достығы университеті
Сабри Гюрсес Босфор университеті

DOI:

https://doi.org/10.32523/2664-5157-2023-3-161-171

Кілт сөздер:

аудармашы мектебі, мәдениеттер диалогы, аударма, олқылықтар, лингвомәдени астар, поэтикалық тіл, аудармашылық, орыс және түрік тілдері.

Аннотация

Мақалада П.Лумумба атындағы Ресей халықтар достығы университетінің Орыс тілі институтының Анкарадағы Россотрудничество өкілдігімен және Анкараның әлеуметтік ғылымдар университетімен бірлесіп өткізген Жас аудармашы мектебі жұмысының нәтижелері берілген. Мектеп аясында аударманың жалпы теориясы, аударма тіларалық трансформацияның процесі ретінде, аударма трансформациясының түрлері мен түпнұсқа мәтінінің мәтінаралық байланыстары, аудармашының лингвомәдени негіздері мен лакунизация теориясы туралы интерактивті дәрістер оқылды. Тәжірибелік сабақтарда студенттерге Ю.А.Сорокиннің мәдениетаралық коннотацияларды анықтауға арналған сауалнамасы, сондай-ақ А.А.Феттің өлеңдері және Ян Юджель мен Азиз Несиннің шағын өлеңдері орыс тілінен түрік тіліне, түрік тілінен орыс тіліне өз беттерінше аудару үшін ұсынылды. Мектеп жұмысындағы басты оқиға А.С.Пушкиннің өлеңмен жазылған «Евгений Онегин»
романының жаңа аудармасының тұсаукесері болды. Романның аудармашысы, филолог-жазушы Сабри Гюрсес орыс поэзиясын түрік тіліне аударудың қиындықтары туралы, кез келген көркем мәтінді аудару үшін жалпы мәдени, тарихи және әдеби білімнің маңыздылығы туралы әңгімеледі. «Евгений Онегинді» аударудағы басты міндеттердің бірі – А.С. Пушкиннің өзіндік тілін сол дәуірдегі барлық сөйлеу мәнерлерін ғана емес, сонымен қатар архаикалық тіркестер мен ескі славянизмдерді қамтитын күрделі стильдік жүйе ретінде сақтау. Сондықтан да түрік
тілі мен оның аудармасында осы стильдердің барлығын қамту және кейіпкерлердің сөйлеу бейнесіне сәйкес етіп қолдану маңызды.

Downloads

Download data is not yet available.

Автор туралы мәлімет

Алексей Овчаренко, П. Лумумба ат. Ресей халықтар достығы университеті

филология ғылымдарының докторы, орыс тілі және лингвомәдениеттану кафедрасының профессоры

Сабри Гюрсес, Босфор университеті

филология ғылымдарының докторы, ауызша және жазбаша аударма кафедрасының постдокторанты

Әдебиет

Barhudarov L.S., 2010. Jazyk i perevod. Voprosy obshhej i chastnoj teorii perevoda [Language and translation. Questions of general and particular theory of translation]. 3rd Ed. Moscow: LKI Publ. 240 p. [in Russian].

Voprosnik po osobennostjam rechevogo povedenija narodov mira [Questionnaire on the peculiarities of speech behavior of the peoples of the world], 1977. Nacional’no-kul’turnaja specifika rechevogo povedenija [National-cultural specificity of speech behavior]. Moscow: Nauka Publ. 352 p. [in Russian].

Galimullina A., 2021. Hudozhestvennoe svoeobrazie proizvedenij Renata Harisa dlya detej [Artistic originality of the works of Renat Haris for children]. Turkic Studies Journal, 1(2). P. 12-20. https://doi.org/10.32523/tsj.02-2019/2-2 [in Russian].

Kozan O., 2010. Problemy poeticheskogo perevoda s russkogo na tureckij yazyk: «Rekviem» A. Ahmatovoj [Problems of poetic translation from Russian into Turkish: “Requiem” by A. Akhmatova]. Littera. 26. P. 191–196. [in Russian].

Lakuny v jazyke i rechi, 2003. Sb. nauchnyh trudov. Pod red. Ju.A. Sorokina, G.V. Bykovoj. [Lacunae in language and speech, 2003. Collection of scientific papers. Edited by Yu.A. Sorokin, G.V. Bykova]. Blagoveshchensk: Blagoveshchensk State Pedagogical University Publ., 257 p. [in Russian].

Markovina I.Ju., Sorokin Ju.A., 2010. Kul’tura i tekst. Vvedenie v lakunologiju [Culture and texture. Involvement in lacunology]. Moscow: Getar-Media Publ.144 p. [in Russian].

Lihachev D.S., 1973. Razvitie russkoj literatury X–XVII vekov. Epohi i stili [The development of Russian literature of the X–XVII centuries. Epochs and styles]. Leningrad: Nauka Publ. 254 p. [in Russian].

Nabokov V., 1999. Kommentarii k «Evgeniyu Oneginu» Aleksandra Pushkina. [Eugene Onegin: A novel in verse. Translated from the Russian, with a commentary, by Vladimir Nabokov]. Moscow: NPK Intelvak Publ. 1008 p. [in Russian].

Berman A., 1984. L’Epreuve de l’étranger. Culture et traduction dans l’Allemagne romantique [The Experience of the Foreign: Culture and Translation in Romantic Germany]. Paris: Gallimard. 324 p. [in French].

Berman A., 1999. La traduction et la lettre, ou L’auberge du lointain [The Translation and the Letter or the Inn of the remote]. Paris: Seuil. 141 p. [in French].

Baer Brian James, 2016. Translation and the Making of Modern Russian Literature. 214 p.

Murat Nemet-Nejat, 2004. The Idea of a Book. Eda: An Anthology of Contemporary Turkish Poetry. 367 p.

Pennycook Alastair, 2008. English as a Language Always in Translation. European Journal of English Studies. 12(1). P. 33-47.

Pushkin A., 2017. Yevgeni Onegin. Çevirmen: Sabri Gürses. Çeviribilim&Alfa. Istanbul. 472 p. [in Turkish].

Tjurkan Oldzhaj, 2010. Recepcija perevodov russkih literaturno-hudozhestvennyh proizvedenij v Turcii [Reception of translations of Russian literary and artistic works in Turkey]. International Journal of Russian Studies. Uluslararası Rusya Araştırmaları Dergisi. 3/1. P. 23-44. [in Russian].

Sovyet Şairleri Antolojisi [Anthology of Soviet Poets], 2009. Türkiye. Ankara: Elips Kitapları Publ. 292 p. [in Turkish].