Образ собаки в казахских традициях и народных поверьях
Просмотры: 399 / Загрузок PDF: 481
DOI:
https://doi.org/10.32523/2664-5157-2024-1-94-111Ключевые слова:
казахи, фольклор, литература, собака, культура, народные поверья, социокультурная жизнь, традицияАннотация
Собака, которая считается одним из первых животных, одомашненных человеком, играла важную роль во все эпохи истории и в каждой культуре, потому что приносила пользу во всех сферах жизнедеятельности человека. У казахов собака считалась одним из семи сокровищ, непоколебимым верным другом человека, хранителем дома, сторожем домашних животных,
помощником пастухов и охотников. Образ собаки занимает важное место в традициях, верованиях, искусстве и в словарном фонде казахского народа. Цель статьи – изучить истоки положительного и отрицательного отношения к собакам в казахском обществе и определить их основные проявления в традициях и народных верованиях. Для достижения указанной цели рассмотрены многие факты казахских народных традиций, верований, предметы материальной
культуры, в которых суеверия и обычаи связаны с образом собаки. Внимание также обращается
на значимость собаки в социокультурной жизни казахов.
Результаты данного исследования показывают, что в казахской традиционной культуре собака является не только домашним животным, но и культурным символом и мифологическим образом. Помимо своей практической роли в повседневной жизни человека, в образе собаки запечатлены также ритуальные и мифологические значения, имеющие как положительные, так и отрицательные смыслы в коллективном сознании казахского народа в ее историческом
прошлом и настоящем.
Скачивания
Литература
Aqbai N., 2013. Qazaqtyñ dästürlı ataulary: ensiklopedialyq sözdık [Kazakh traditional names: encyclopedic dictionary]. Almaty: Arda+7. 496 p. [in Kazakh]
Aspandiarov B., Asyqbaeva N., Ahmetova Ş., Esenğūlova K., Janūzaqov T., Järkeşeva G., Keñesbaev İ., Toişybaeva S., Hamzina B., 1959. Qazaq tılınıñ tüsındırme sözdıgı [Explanatory dictionary of the Kazakh language]. Almaty: Qazaq SSR ğylym akademiasynyñ baspasy. 255 p. [in Kazakh]
Äjığali S., 2005. Qazaq halqynyñ dästürlerı men ädet-ğūryptary [Traditions and customs of the Kazakh people]. 1-tom. Almaty: Arys. 328 p. [in Kazakh]
Älımbai N., 2012. Qazaqtyñ etnografialyq kategorialar, ūğymdar men ataularynyñ dästürlı jüiesı [Traditional system of Kazakh ethnographic categories, concepts and names]. 2-tom. Almaty: RPK Slon. 736 p. [in Kazakh]
Älımqūlov B., 1994. jäne Äbdıramanov, E. Küieu keltır, qyz ūzat, toiyñdy qyl [Bring a groom, give a girl, have a wedding]. Almaty: Sanat. 238 p. [in Kazakh]
Babalar sözı (jüz tomdyq). Tüs joru jäne yrymdar [Word of ancestors (in one hundred volumes). Dream description and beliefs]. 94-tom., 2013. Astana: Foliant baspasy. 432 p. [in Kazakh]
Begmanov Q., 2010. Halqy myqtynyñ salty myqty: etnografialyq syr-sūhbat [Strong nations, strong traditions: ethnographic conversation]. Almaty: Ölke. 480 p. [in Kazakh]
Bektemırova S., 2012. Kinomorfizmderdıñ tanymdyq semantikasy [Cognitive semantics of cinemorphisms]. Almaty: Äreket-Print. 191 p. [in Kazakh]
Bolğanbaev Ä., Qaliev, B., Baizaqov, S., Osmanova, A., Däuletqūlov, Ş., Jünısova, M., Nūrğazieva, G., 1999. Qazaq tılınıñ sözdıgı [Dictionary of the Kazakh language]. Almaty: Daik-Pres. 776 p. [in Kazakh]
Janūzaqov T., 1971. Qazaq esımderınıñ tarihy [History of Kazakh names]. Almaty: Ğylym. 216 p. [in Kazakh]
Keikın J., 2000. Qazaqy ataular men bailamdar [Kazakh names and concepts]. Almaty: Ölke.256 p. [in Kazakh]
Kenjeahmetūly S., 2003. Jetı qazyna (bırınşı kıtap): köpşılık oqyrmanğa arnalğan [Seven treasures (first book): for the mass readers]. Almaty: Ana tılı. 135 p. [in Kazakh]
Kenjeahmetūly S., 1994. Qazaqtyñ salt-dästürlerı men ädet-ğūryptary: köpşılık oqyrman qauymğa arnalğan [Kazakh traditions and customs: for the mass readers]. Almaty: Ana tılı. 80 p. [in Kazakh]
Qaibarūly A. jäne Bopaiūly, B., 1998. Qazaq yrymdary / Kazahskie poverä [Kazakh beliefs].Almaty: Qazaq ensiklopediasy. 167 p. [in Kazakh]
Qanarbaeva B., 1999. Qazaqtyñ nanym-senımderı [Kazakh superstitions]. Almaty: Qanağat. 120 p. [in Kazakh]
Qondybai S., 2004. Arğyqazaq mifologiasy [Proto Kazakh mythology]. 4-tom. Almaty: DaikPress. 272 p. [in Kazakh]
Nüsıpoqasūly A., 2014. Tal besıkten jer besıkke deiın [From wooden cradle to earthen cradle]. Almaty: Öner 21-ğasyr qoğamdyq qory. 592 p. [in Kazakh]
Oljataev S., 2007. Tüs jorudyñ töl kıtaby [Dream statement book]. Şymkent: Altyn alqa baspasy, 160 p. [in Kazakh]
Toqtabai A. jäne Seiıtqūlova J., 2005. Tört tülıktıñ qasietı [Properties of cattles]. Almaty. 192 p. [in Kazakh]
Argynbayev Y., 2016. Kazak Folklorunda Köpek [Dog in Kazakh folklore]. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara. 109 p. [in Turkish]
Baltacı Z. T., 2014. Türk Kültüründe Köpek (İnanış, uygulama ve anlatılar) [Dog in Turkish culture (Beliefs, practices and narratives)]. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Balıkesir. 196 p. [in Turkish]
Caferoğlu A., 1961. Türk Onomastiğinde Köpek Kültü [Dog in cult Turkish onomastics]. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten, (İkinci Baskı). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. P. 1-11. [in Turkish]
Dıykanbayeva Mayramgül. 2009. Kırgız Atalar Kültü ve Kırgız Atalar Kültünün Yaşayan Kültüre Etkileri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. 401 p. [in Turkish]
Dilek İ., 2014. Resimli Türk Mitoloji Sözlüğü (Altay/Yakut) [Pictured Turkish mythology dictionary (Altay/Yakut)]. Ankara: Grafiker. 212 p. [in Turkish]
Dilek İ., 2021. Türk Mitoloji Sözlüğü [Turkish Mythology Dictionary]. Ankara: Türk Dili Kurumu, 951 p. [in Turkish]
Eren Metin. 2010. Van Gölü Havzası Ölüm Gelenekleri ve Türk Kültür Ekolojisi İçerisindeki Yeri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van. 516 p. [in Turkish]
İnan A., 1998. Makaleler ve İncelemeler [Articles and reviews]. I. C. (Üçüncü Baskı). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 730 p. [in Turkish]
İnan A., 2015. Tarihte ve Bugün Şamanizm (Materyaller ve Araştırmalar) [Shamanism in history and today (materials and research)]. (Sekizinci Baskı). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 229 p. [in Turkish]
Karadoğan A., 2003. Türk Şahıs Adlarında Hayvan Kültü [Cult of animals in Turkish person names]. Milli Folklor. S. 57 (Bahar), P. 109-116. [in Turkish]
Köprülü M. F., 2011. Türk Edebiyatı Tarihi [History of Turkish literature]. Ankara: Akçağ Yayınları. 446 p. [in Turkish]
Ögel B., 2014. Türk Mitolojisi (Kaynakları ve açıklamaları ile destanlar) [Turkish Mythology (Epics with sources and explanations)]. I. C. (Altıncı Baskı). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. 745 p. [in Turkish]
Pugnetti G., 2012. Köpek Ansiklopedisi [Dog Encyclopedia]. (Dördüncü Baskı). (Çev. G. K. Duman). Ankara: Arkadaş Yayınevi. (Eserin orijinali 1980‟de yayımlandı), 462 p. [In Turkish]
Saikenova D.K., Ibragimov, A.I., 2023. Semantics of fire and its derivatives in the ritual practice of Kazakhs: traditions and modernity. Turkic Studies Journal, Vol. 5., No 2. P. 93-107.
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2024 Turkic Studies Journal

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial» («Атрибуция — Некоммерческое использование») 4.0 Всемирная.



















