Туыс тілдерді оқыту үдерісіндегі фонетикалық дағдыны қалыптастыру тәсілдері

Қарлығаш Қадашева; Ұлмекен Асанова; Ақбота Мырзаханова

doi:10.32523/2664-5157-2022-3-71-84

Авторлар

Қарлығаш Қадашева Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті https://orcid.org/0000-0003-4690-8033
Ұлмекен Асанова Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0002-6846-9919
Ақбота Мырзаханова Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті https://orcid.org/0000-0002-3058-8410

DOI:

https://doi.org/10.32523/2664-5157-2022-3-71-84

Кілт сөздер:

туыс тіл ретінде оқыту, түркі тілдері, дыбыс, сөздік қор, ән, әуен, әдіс, дағды, қатысым, мәдениеттаным

Аннотация

Қазіргі ақпараттық технология заманы өрісін кеңейтіп отырған тұста
түркі әлемінен келіп, елімізде тіл үйреніп жүрген кісілер үшін қазақ тілі
қарым-қатынас құралы болып отыр. Осыған орай қазақ тілін туыс тіл
ретінде оқытудың жаңа әдістерін ұсыну өзекті мәселе екені анық. Бұл
мақалада қазақ әліпбиін туыс тілде сөйлетіндерге ән мәтіні арқылы үйрету
мен олардың сөздік қорын байытудағы лингводидактикалық ұстанымдар
авторлардың өзіндік тәжірибеде жеткен жетістіктері мен нәтижелері
арқылы баяндалады. Ән адамдардың тіршілігінде маңызды рөлге ие,
себебі ол сол елдің тарихы, мәдениеті, фольклорынан мағлұмат береді әрі
ақпаратты жадында ұзақ сақтауға мүмкіндік туғызады.
Сабақтағы мотивация – тіл үйренушінің табысқа жету жолы. Біздіңше,
туыс тілдер мәдениетіндегі музыкалық шығармаларды тыңдап, естігенін
орындауы кезінде тіл үйренушілердің дүниетанымы мен тіл байлығы
кеңейеді және коммуникативтік дағдысы қалыптасады. Ендеше, қазақ
тілінің әліпби құрамындағы төл дыбыстарды ырғақты әуенмен тыңдау тіл
үйрету сабағының басты ерекшелігі болуы тиіс. Ал дыбыстарды дұрыс айту
қарым-қатынас құралы ретінде тіл үйренушілердің сөздік қорын дамытады
әрі ән арқылы әуеннің ырғағын сезіндіре алады. Сондай-ақ фонетикалық
және лексикалық дағдысын қалыптастырып, есту қабілеттерін дамытады.
Қазақша ән тыңдау кезінде туыс тілде сөйлейтіндер өзіне таныс дыбыстарды
естіп, қазақ тілінде жатық сөйлеуді үйренеді.

Downloads

Download data is not yet available.

Автор туралы мәлімет

Қарлығаш Қадашева, Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті

педагогика ғылымдарының докторы, профессор

Ұлмекен Асанова, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті

педагогика ғылымдарының кандидаты, профессор м.а.

Ақбота Мырзаханова, Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті

педагогика ғылымдарының кандидаты, аға оқытушы

Әдебиет

Bıtehtına N.B. ı dr., 2012. Metodıcheskaıa masterskaıa: Obraztsy ýrokov po-rýsskomý ıazyký kak ınostrannomý [Methodical Workshop: Sample Lessons in Russian as a Foreign Language]. Moscow: Rýsskıı ıazyk. 175 р. [in Russian].

Bolotova Iý.V., 2017. Kommýnıkatıvnyı analız pesen na zanıatııah po RKI. Problemy sovremennogo pedagogıcheskogo obrazovanııa [Communicative analysis of songs in Russian as a foreign language. Problems of modern pedagogical education]. No 55-4. Р.83-89. [in Russian].

Býlahovskıı L.A., 1930. Ýchebnık rýsskogo ıazyka dlıa shkoly s ýkraınskım ıazykom prepodavanııa [Russian language textbook for schools with the Ukrainian language of instruction]. Harkov. 124 p. [in Russian].

Vasıleva T.V., 2015. Lıngvometodıcheskıe prıntsıpy otbora pesennogo materıala na nachalnom etape obýchenııa RKI [Linguistic and methodological principles for selecting song material at the initial stage of teaching Russian as a foreign language]. Ýchenye zapıskı TOGÝ [Academic notes TOGU]. T.6. No4. P. 365-370. [in Russian].

Evtýshenko I.V., 2018. Mýzykalnye sposobnostı kak dıagnostıcheskıı krıterıı prı obsledovanıı rebenka s ýmstvennoı otstalostıý [Musical abilities as a diagnostic criterion in the examination of a child with mental retardation]. Konferentsıým ASOÝ: sbornık naýchnyh trýdov ı materıalov naýchnopraktıcheskıh konferentsıı [ASOU Conference: a collection of scientific papers and materials from scientific and practical conferences]. Vyp. 3. Chast 3. Moscow: ASOÝ. 748 p. [in Russian].

Gizem Saldıraner, Emrah Cinkara, 2021. Using Songs in Teaching Pronunciation to Young EFL Learners. PASAA Vol. 62 July – December. P. 119-141.

Jıznevskaıa O.N., 2015. Aýtentıchnyı pesennyı materıal na zanıatııah po rýsskomý ıazyký kak ınostrannomý: ot teorıı k praktıke [Authentic song material in the classroom in Russian as a foreign language: from theory to practice]. Iazykı. Kýltýry. Perevod [Languages. Cultures. Translation]. Р. 102-112. [in Russian].

Júnіsbek Á., 2009. Qazaq fonetıkasy [Kazakh phonetics]. Almaty. 308 p. [in Kazakh].

Karpıchenkova E.P., 1995. Rol mýzykı ı pesen v ızýchenıı anglııskogo ıazyka. Inostrannye ıazykı v shkole [The role of music and songs in learning English. Foreign languages at school]. No5. P. 45-46. [in Russian].

Kashkýrevıch L.G., 1995. Prıemy ı metody obýchenııa blızkorodstvennomý ıazyký v vyssheı shkole. Rýsskıı ıazyk za rýbejom [Techniques and methods of teaching a closely related language in higher education. Russian language abroad]. No1. P. 61-65. [in Russian].

Kındrıa N.A., 2018. Ispolzovanıe pesen kak lıngvodıdaktıcheskogo sredstva na ýrokah rýsskogo ıazyka. Mır naýkı, kýltýry, obrazovanııa [The use of songs as a linguodidactic tool in Russian language lessons. The world of science, culture, education]. No2(69). P. 540-541. [in Russian].

Kyrgyz adabıı tılının grammatıkasy [Grammar of the Kyrgyz literary language]., 1980. Frýnze: Ilım. 538 p. [in Kazakh].

Kadasheva K., Asanova Ý.O., Omarova S.K., 2016. Izýchenıe blızkorodstvennyh ıazykov:osobennostı sostavlenııa ýchebnogo kompleksa. Vestnık Rossııskogo ýnıversıteta drýjby narodov. Serııa: Teorııa ıazyka. Semıotıka. Semantıka [Studying closely related languages: features of compiling an educational complex. Bulletin of the Peoples’ Friendship University of Russia. Series: Theory of language. Semiotics. Semantics]. No3. P. 194-201. [in Russian].

Qadasheva Q., Asanova Ý.O., Ashıkbaeva B.G., 2012. Qazaq tіlіn týys tіl retіnde oqytý ádіstemesі (túrkі tіlderіnde sóıleıtіnder úshіn) [Methodology of teaching the Kazakh language as a relative language (for speakers of Turkic languages)]. Almaty: Kantana-press. 400 p. [in Kazakh].

Passov E.I., Kýzovleva N.E., 2010. Osnovy kommýnıkatıvnoı teorıı ı tehnologıı ınoıazychnogo obrazovanııa: metodıcheskoe posobıe dlıa prepodavateleı rýsskogo ıazyka kak ınostrannogo [Fundamentals of communicative theory and technology of foreign language education: a methodological guide for teachers of Russian as a foreign language]. Moscow: Rýsskıı ıazyk. Kýrsy. 568 p. [in Russian].

Pashkovskaıa N.A., 1979. Osobennostı prepodavanııa rýsskogo ıazyka v shkolah s ýkraınskım ıazykom obýchenııa: posobıe dlıa ýchıtelıa [Features of teaching the Russian language in schools with the Ukrainian language of instruction: a guide for the teacher]. Kıev: Radıanska shkola. 125 p. [in Russian].

Pashkovskaıa N.A., 1990. Lıngvodıdaktıcheskıe osnovy obýchenııa rýsskomý ıazyký: posobıe dlıa ýchıtelıa [Linguistic and didactic foundations for teaching the Russian language: a guide for the teacher]. Kıev: Radıanska shkola. 190 p. [in Russian].

Rais, Burhanudin & Pranowo, Dwiyanto & Permata Sari, Rr Putri. 2020. The Use of Song in Teaching English Pronunciation. 10.2991/assehr.k.200804.025.

Sýmarokova O.L., 2021. Kyrgyzskıı alfavıt: dolgıı pýt k kırıllıtse. Katalog ıstorıko-dokýmentalnoı vystavkı [Kyrgyz alphabet: a long way to Cyrillic. Catalog of historical-documentary exhibition]. Bıshkek: Izd-vo KRSÝ. 94 p. [in Russian].

Túrkіlіk tárbıe antologııasy [Anthology of Turkic education]. 2013. Almaty: Intellservıs. 1004 b. [in Kazakh].

Fromkın V., Rodman R., Haıams N., 2018. Tіl bіlіmіne kіrіspe, 10-basylym, Halyqaralyq basylym [Introduction to Linguistics, 10th ed., International Edition]. Almaty: Ulttyq aýdarma bıýrosy. 608 b. [in Kazakh].