Особенности героических эпосов тюркских народов Сибири
Просмотры: 490 / Загрузок PDF: 665
DOI:
https://doi.org/10.32523/2664-5157-2023-2-138-166Ключевые слова:
миф, архаический эпос, героический эпос, мотив, эпосы: алтайские, хакасские, шорские, тувинские, эпосы сахаАннотация
Фольклор тюркских народов чрезвычайно богат и разнообразен. В жанровом отношении значительный интерес представляют собой тюркские эпосы, которые, передаваясь в устной и письменной форме из поколения в поколение и которые раскрывают духовное богатство и культуру тюркских народов. Показательны в данном контексте героические эпосы, запечатлевшие исторические факты, события, боевые традиции тюркских народов. Истоки героических эпосов восходят к древним мифам, героическим сказкам, древним сказаниям, где мифологическое сознание в становлении героических эпосов претерпевает значительные ментальные изменения. Мифологические мотивы прослеживаются в богатейших героических эпосах тюркских народов Южной Сибири, представляют сложный синтез древних верований тюркских народов, а сами эпосы прославляют славные подвиги тюркских народов, многие из которых имеют реальную историческую основу.
В данной статье освещается история эпосов (в т.ч. героических) тюркских народов Сибири, осуществляется их системная классификация по происхождению, тематике, сюжетному составу, жанровым признакам, раскрываются сюжетные мотивы, в т.ч. и мифологические. Предполагается, что в структурной основе эпосов тюркских народов Сибири находятся шаманские мифы, вследствие чего структурный каракас и фабула событий в мифах повторяются в эпосах вместе с различными смысловыми изменениями.
Скачивания
Литература
Bajsklan S.M., 1987. Poetika tuvinskogo geroicheskogo eposa [Poetics of the Tuvan heroic epic]. Kyzyl: Tuv. Izd-vo. 72 p. [in Russian].
Basilov V.N., 1984. Izbranniki duhov [Chosen Spirits]. Moscow: Politizdat. 208 p. [in Russian].
Dyrenkova N.P., 1940. Shorskij fol’klor [Shor folklore]. Moscow: Nauka. 448 p. [in Russian].
Zhirmunskij V.M., 1959. Voprosy genezisa i istorii epicheskogo skazaniya ob «Alpamyshe» [Questions of the genesis and history of the epic legend about «Alpamysh»]. In: Ob epose «Alpamysh»: sb. mater. po obsuzhdeniyu eposa «Alpamysh» [About the epic «Alpamysh»: Sat. mater. on the discussion of the epic «Alpamysh»]. Tashkent: AN Uz.SSR. P. 26-60. [in Russian].
Zhirmunskij V.M., 1974. Tyurkskij geroicheskij epos [Turkic heroic epic]. Leningrad: Nauka. 725 p. [in Russian].
Ibraev Sh., 2012. Turkі eposynyn poetikasy men tipologiyasy [Poetics and typology of Turkish epic]. Astana: Saryarqa. 336 p. [in Kazakh].
Illarionov V.V., 1982. Iskusstvo yakutskih olonhosutov [Art of the Yakut olonkhosuts]. Yakutsk: Kn. izd-vo. 128 p. [in Russian].
Qasqabasov S., 2002. Zhanazyq. Astana: Audarma baspasy. 584 p. [in Kazakh].
Levi-Stross K., 1985. Strukturnaya antropologiya [Structural anthropology]. Moscow: Nauka. 536 p. [in Russian].
Orus-ool S.M., 2001. Tuvinskie geroicheskie skazaniya: tekstologiya, poetika, stil’ [Tuvan heroic tales: textual criticism, poetics, style]. Moscow: MAKS Press. 422 p. [in Russian].
Pekarskij E.K., 1959. Slovar’ yakutskogo yazyka [Dictionary of the Yakut language]. Izd. 2-e. Moscow. 648 p. [in Russian].
Propp V.Ya., 1976. Fol’klor i dejstvitel’nost’ [Folklore and reality]. Moscow: Nauka. 327 p. [in Russian].
Putilov B.N., 1988. Geroicheskij epos i dejstvitel’nost’ [Heroic epic and reality]. Leningrad: Nauka. 223 p. [in Russian].
Puhov I.V., 1973. Maadaj Kara. Altajskij geroicheskij epos [Altai heroic epic]. Moscow: Nauka. 474 p. [in Russian].
Puhov I.V., 1962. Yakutskij geroicheskij epos olonho: osnovnye obrazy [Yakut heroic epic olonkho: main images]. Moscow: Izd-vo AN SSSR. 256 p. [in Russian].
Rajhl K., 2008. Tyurkskij epos. Tradicii, formy, poeticheskaya struktura [Turkic epic. Traditions, forms, poetic structure]. Moscow: Vostochnaya literatura. 384 p. [in Russian].
Slepcov P.A., 1972. Yakutsko-russkij slovar’ [Yakut-Russian dictionary]. Moscow: Sovetskaya enciklopediya. 606 p. [in Russian].
Surazakov S.S., 2015. Altaj fol’klor [Altai folklore]. Gorno-Altajsk. 320 p. [in Russian].
Tipologicheskie issledovaniya po fol’kloru [Typological studies on folklore], 1975. Moscow: Nauka. 191 p. [in Russian].
Funk D.A., 1995. Iz istorii izucheniya shorskogo geroicheskogo eposa (1861-1915 gg.) [From the history of the study of the Shor heroic epic (1861-1915)]. Social’no-ekonomicheskoe i kul’turnoe razvitie narodov Severa i Sibirii: tradicii i sovremennost’ [Socio-economic and cultural development of the peoples of the North and Siberia: traditions and modernity]. Moscow: Poligrafservis. P. 118-137. [in Russian].
Hudyakov I.A., 1969. Kratkoe opisanie Verhoyanskogo okruga [Brief description of the Verkhoyansk district]. Leningrad: Nauka. 439 p. [in Russian].
Civ’yan T.V., 1975. K semantike prostranstvennyh elementov v volshebnoj skazke [On the semantics of spatial elements in a fairy tale]. Tipologicheskie issledovaniya po fol’kloru [Typological studies on folklore]. Moscow: Nauka. 191 p. [in Russian].
Chudoyakov A.I., 1998. Shorskie geroicheskie skazaniya: Kan Pergen, Altyn Syryk [Shor heroic tales: Kan Pergen, Altyn Syrok]. Novosibirsk: Nauka. Vol. 17. 464 p. [in Russian].
Ergis G.U., 1974. Ocherki po yakutskomu fol’kloru [Essays on Yakut folklore]. Moscow: Nauka. 404 p. [in Russian].
Altay Destanları 1, hzl. İ, 2002. Dilek. Ankara: TDK yayınları. 365 p. [in Turkish].Altay Destanları 2, hzl. İ. Dilek, 2007. Ankara: TDK yayınları. 472 p. [in Turkish].
Arıkoğlu E., Borbaanay B., 2007. Tuva destanları. Ankara: Türk Dil Kurumu. 581 p. [in Turkish].
Bekki S., 2007. Maaday Kara Destanı. Elazığ: Manas Yayıncılık. 589 p. [in Turkish].
Dilek İ., 1998. Altay-Türk Kayçılık Geleneği ile Türkiye’deki Aşık Tarzı Şiir Geleneği Arasındaki Benzerlikler. Sibirya Araştırmaları, hzl. E. Gürsoy-Naskali. İstanbul: Simurg. P. 195-203. [in Turkish].
Ergun M., 1997. Altay Türkleri’nin Kahramanlık Destanı Alıp Manaş. Konya: Cemre. 160 p. [in Turkish].
Ergun M., 2006. Şor Kahramanlık Destanları. Ankara: Akçağ yayınları. 488 p. [in Turkish].
Ergun M., Aça M., 2005. Tıva Kahramanlık Destanları 2. Ankara: Akçağ Yayınları. 399 p. [in Turkish].
Ergun P., 2010. Hakas Destancılık Geleneği ve Ay Huucun. Konya: Kömen Yayınları. 391 p. [in Turkish].
Ersöz M., 2010. Saha (Yakut) Türklerinin kahramanlık destanı. Ankara: Türksoy yayınları. 524 p. [in Turkish].
Ibraev Sh., 2021. The phenomenological transformation of Abay’s poetry. Turkic Studies Journal, Volume 3, Number 3. P. 28-36.
İnan A., 2018. Makaleler ve Incelemeler. I Cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu. 730 p. [in Turkish].
İnan A., 1987. Türk Düğünlerinde Exogamie İzleri. Makaleler ve İncelemeler. Ankara: TTK Yay. C. I. P. 341-349. [in Turkish].
Kirişçioğlu F., 2002. Saha Türk Destanı – Olonho. I Çağdaş Türklük Araştırmaları Sempozyumu. Ankara. P. 124-133. [in Turkish].
Ögel B., 1995. Türk Mitolojisi: Kaynakları ve Açıklamaları ile Destanlar. Ankara: TTK Yayınları. 745 p. [in Turkish].
Palkina R.A., 1987. Sazon Saymoviç Surazakov: Bir Altay araştırıcısı, çev. M. Tezcan. Kardaş Edebiyatlar. No15. P. 19-21. [in Turkish].
Reihl K., 2011. Türk Boylarının Destanları, çev. M. Ekici. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. 441 p. [in Turkish].
Seroşevsky V.L., 2007. Saka Yakutlar, çev. A. Acaloğlu. İstanbul: Selenge Yayınevi. 332 p. [in Turkish].
Şor Destanı İncelemeleri, çev. C. Turgunbayer., 2007. Ankara: TDK yayınları. 205 p. [in Turkish].
Surazakov S.S., Hikayeci A.G., 1986. Kalkin’in Biyografisi, çev. M. Tezcan. Kardaş Edebiyatlar. No14. P. 22-28. [in Turkish].
Türk dünyası aşık edebiyatı, edit. N. Ata Yıldız, F. Ahsen Turan, 2016. Ankara: İlksan Matbaası. 812 p. [in Turkish].
Yakut Destan Geleneği ve Er Sogotoh, hzl. M. Ergun, 2013. Ankara: Türk Dil Kurumu. 862 p. [in Turkish].
Yıldırım D., 1998. Türk Bitiği. Ankara: Akçağ yayınları. 150 p. [in Turkish].
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2023 Turkic Studies Journal

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial» («Атрибуция — Некоммерческое использование») 4.0 Всемирная.



















