Example of manuscript submission
|
1 |
IRSTI (defined by the link http://grnti.ru/) |
IRSTI 03.41.91 |
|
2 |
Author details in article language: the initials of the first and middle names, as well as the surname, organization, city, country and email address. If there are two or more authors, the corresponding author must be indicated. It is recommended to include the ORCID identifier as an active link. |
Y. Akymbeka aMargulan Institute of Archaeology, Almaty, Republic of Kazakhstan ORCID: 0009-0007-9093-5342 (E-mail: eralyakymbek@gmail.com)*
N. Nurgalib bMargulan Institute of Archaeology; Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Republic of Kazakhstan ORCID: 0000-0002-0603-4514 (E-mail: nesipbay.nurgali@mail.ru) *Сorresponding author: nesipbay.nurgali@mail.ru
|
|
3 |
The title of the article in article language |
Ceramic handles of Medieval cauldrons from South Kazakhstan: morphological features and chronology |
|
4 |
Abstract (It should be 300–350 words long in Kazakh and Russian, and 300–450 words long in English.) |
Abstract. This article examines the morphological features, typology, and chronology of kitchen pottery – specifically, the handles of ceramic cauldrons – discovered at medieval settlements and archaeological sites in Kazakhstan. The relevance of this study lies in the limited research devoted to individual components of medieval ceramic ware, such as rims and handles. Systematic studies of medieval pottery in Kazakhstan began in the mid-20th century. In the early stages, research primarily focused on describing the stratigraphy of settlements and ancient towns, as well as analyzing ceramic complexes. However, the regional characteristics of cauldron types have not yet been the subject of specialized study. The aim of this study is to classify the cauldron-handle types found at medieval settlements in the southern regions of Kazakhstan (Syrdarya-Karatau, Shu-Talas, and Zhetysu) and to identify their similarities and differences in comparison with materials from Sogd, Fergana, and Western Kazakhstan within a chronological framework. The research employed morphological, stratigraphic, and historical-comparative methods, alongside grouping and typological classification. Archaeological materials from the specified regions serve as the primary dataset. The study also examines the manufacturing techniques of ceramic cauldrons (hand modeling and potter’s wheel production) and the composition of the clay paste (sand and crushed stone temper). Two principal morphological types of cauldron handles were identified: arc-shaped (bow-shaped) and crescent-shaped (semi-lunar). The earliest examples of these types appeared and became widespread in the 6th–7th centuries during the so-called “Kenger period”, including a specimen bearing a Sogdian inscription from Kulan. Arc-shaped handles and their modifications (twisted and triangular forms) were widely distributed in the Shu–Talas region (Taraz, Lower Baryskhan) between the 8th and 12th centuries. Over time, both the shapes of the handles and their attachment techniques became more refined, resulting in distinct regional variants. Radiocarbon dating of sites in the Talas region, where cauldrons with triangular handles were found, indicates a timeframe from the early 9th to the early 12th century. Isolated examples of multi-handled (four-handled) cauldrons have also been identified at sites such as Taraz and Aktobe-1. The presence of these vessels at specific centers suggests that they served not only utilitarian purposes but also decorative or representational functions. The study further addresses terminological issues arising from the variety of terms and comparative analogies used to describe the formal characteristics of cauldron handles. Comparative analysis confirms the existence of shared cultural elements associated with the migration of Oghuz tribes from the Syrdarya region to the Volga basin (Samosdelka) in the 9th century. It has been established that the main types of cauldron handles continued to be actively used in culinary contexts in the cities of Southern Kazakhstan up to the 15th century. The findings of this research enable to trace the developmental dynamics of regional pottery traditions in Kazakhstan. |
|
5 |
Keywords (10–12 keywords or phrases ) |
Keywords: Turkic, South Kazakhstan, Middle Ages, ceramics, cauldron, handle, morpho-logy, typology, chronology, ceramic vessels, handle forms. |
|
6 |
Author details in Kazakh |
Е.Ш. Акымбекa aӘ.Х. Марғұлан атындағы Археология институты, Алматы, Қазақстан Республикасы ORCID: 0009-0007-9093-5342 (E-mail: eralyakymbek@gmail.com)
*Н.Б. Нургалиb bӘ.Х. Марғұлан атындағы Археология институты, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Алматы, Қазақстан Республикасы ORCID: 0000-0002-0603-4514 (E-mail: nesipbay.nurgali@mail.ru) *Байланыс үшін автор: nesipbay.nurgali@mail.ru |
|
7 |
The title of the article in Kazakh |
Қазақстанның оңтүстігіндегі ортағасырлық қыш қазан тұтқалары: морфологиялық ерекшеліктері мен хронологиясы |
|
8 |
Abstract in Kazakh |
Аннотация. Аталған мақала Қазақстанның ортағасырлық қалалық және қо-ныстық ескерткіштерінен табылған асүйлік керамиканың, атап айт-қанда, қыш қазан тұтқаларының морфологиялық ерекшеліктерін, типологиясын және хронологиясын зерттеуге арналған. Зерттеудің өзектілігі – ортағасырлық қыш ыдыстардың жекелеген бөлшектері (ернеуі, тұтқасы) бойынша арнайы талдаулардың жеткіліксіз-дігімен байланысты. Қазақстан аумағындағы ортағасырлық қыш бұйымдарды зерттеу ХХ ғ. ортасынан бастап жүйелі түрде жүргізілді. Алғашқы кезеңдерде зерттеулердің басым бөлігі қоныстар мен қалалардың стратиграфиясын және керамика кешендерін сипаттауға бағытталды. Алайда қазан түрлерінің аймақтық ерекшеліктері арнайы талдау нысанына айналмады. Жұмыстың мақсаты – Қазақстанның оңтүстік аймақтарының (Сырдария-Қаратау, Шу-Талас, Жетісу) қалаларындағы қазан тұтқаларының түрлерін жіктеп, олардың Орталық Азия (Соғды, Ферғана) және Батыс Қазақстан аймақтарымен ұқсастықтары мен айырмашылықтарын хронологиялық тұрғыдан анықтау. Зерттеу барысында морфологиялық талдау, топтау-жіктеу әдісте-рі, стратиграфиялық және тарихи салыстырмалы талдаулар қолданылды. Негізгі материал ретінде аталған өңірлерлерден та-былған археологиялық деректер пайдаланылды. Қыш қазандардың жасалу технологиясы (қолмен жапсыру, көзеші шарығы) мен саз құрамы (құм, майда тас) сипатталды. Нәтижесінде, қазан тұтқаларының негізгі екі морфологиялық типі айқындалды: доға және жарты ай тәрізді. Бұл түрлердің алғашқы үлгілері VI–VII ғғ. («кеңгір» кезеңі, Құлан қаласының соғды жазулы тұтқасы) қалыптасып, кеңінен тараған. Доға тәрізді және оның модификациялары (шиыршықталған, үшбұрыш тәрізді) Шу-Талас өңірінде (Тараз, Төменгі Барысхан) VIII-XII ғғ. аралығында кең таралған. Сонымен қатар тұтқалардың формасы мен тұтқаларының жапсырылу тәсілдері жетілдіріліп, аймақтық нұсқалар пайда болған. Талас өңіріндегі үшбұрыш тұтқалы қазандар табылған ескерткіштердің радиокөміртектік мерзімі IX ғ. басы мен XII ғ. басын көрсетті. Көп тұтқалы (4 тұтқалы) қазандардың да жеке үлгілері (Тараз, Ақтөбе-1) кездеседі. Кейбір орталықтарда көп тұтқалы қазандардың болуы олардың тек утилитарлық емес, сонымен қатар сәндік қызмет атқарғанын көрсетеді. Сондай-ақ қазан тұтқаларының пішіндік ерекшеліктерін сипаттауда қолданылатын теңеулер мен атаулардың әркелкілігіне байланысты терминологиялық мәселелер ұсынылды. Жүргізілген салыстырулар IX ғ. Сырдария өңірінен Еділ бойына (Самосделка) оғыз тайпаларының қоныс аударуымен байланысты ортақ мәдени элементтердің болғанын дәлелдейді. Қазан тұтқаларының негізгі типтері Оңтүстік Қазақстан қалаларында XV ғасырға дейін асүйлік мақсатта жиі қолданыста болғандығы анықталды. Зерттеу нәтижелері Қазақстанның аймақтық қыш жасау дәстүрлерінің даму динамикасын анықтауға мүмкіндік береді. |
|
9 |
Keywords in Kazakh |
Кілт сөздер: Түркі, Оңтүстік Қазақстан, орта ғасыр, керамика, қазан, тұтқа, морфология, жіктелуі, хронология, қыш ыдыстар, тұтқаның формалары. |
|
10 |
Author details in Russian |
Е.Ш. Акымбекa aИнститут археологии им. А.Х. Маргулана, Алматы, Республика Казахстан ORCID: 0009-0007-9093-5342 (E-mail: eralyakymbek@gmail.com)
*Н.Б. Нургалиb bИнститут археологии им. А.Х. Маргулана; КазНУ им. аль-Фараби, Алматы, Республика Казахстан ORCID: 0000-0002-0603-4514 (E-mail: nesipbay.nurgali@mail.ru) *Автор для корреспонденции: nesipbay.nurgali@mail.ru |
|
11 |
The title of the article in Russian |
Керамические ручки средневековых котлов Южного Казахстана: морфологические особенности и хронология |
|
12 |
Abstract in Russian |
Аннотация. Данная статья посвящена исследованию морфологических особенностей, типологии и хронологии кухонной керамики, в частности, ручек керамических котлов, обнаруженных на средневековых городищах и поселениях Казахстана. Актуальность исследования обусловлена недостаточной изученностью отдельных элементов средневековой керамической посуды (венчиков, ручек). Систематическое изучение средневековых гончарных изделий на территории Казахстана началось с середины ХХ века. На начальных этапах большая часть исследований была сосредоточена на описании стратиграфии поселений и городищ, а также керамических комплексов. Однако региональные особенности типов котлов не становились предметом специального анализа. Цель работы заключается в классификации типов ручек котлов, найденных на городищах южных регионов Казахстана (Сырдарья-Каратау, Шу-Талас, Жетысу), а также в определении их сходств и различий с материалами Средней Азии (Согд, Фергана) и Западного Казахстана в хронологическом аспекте. В ходе исследования применялись методы морфологического анализа, группировки и классификации, стратиграфического и историко-сравнительного анализа. В качестве основного материала использовались археологические данные, обнаруженные в указанных регионах. Описаны технология изготовления керамических котлов (ручная лепка, гончарный круг) и состав глиняной массы (песок, дресва). В результате выявлены два основных морфологических типа ручек котлов: дугообразные и полулунные. Первые образцы этих типов сформировались и получили распространение в VI-VII вв. (так называемый «кенгерский» период, ручка с согдийской надписью из Кулана). Дугообразные ручки и их модификации (скрученные, треугольные) были широко распространены в Шу-Таласском регионе (Тараз, Нижний Барысхан) в VIII-XII вв. Кроме того, совершенствовались форма ручек и способы их крепления, появились региональные варианты. Радиоуглеродный возраст памятников, где были найдены котлы с треугольными ручками в Таласском регионе, показал период начала IX в. – начала XII в. Встречаются отдельные образцы много ручных (четырёхручных) котлов (Тараз, Актобе-1). Наличие много ручных котлов в некоторых центрах указывает на то, что они выполняли не только утилитарную, но и декоративную функцию. Также были предложены терминологические вопросы, связанные с разнообразием сравнений и названий, используемых при описании формальных особенностей ручек котлов. Проведённые сопоставления подтверждают наличие общих культурных элементов, связанных с миграцией огузских племён из региона Сырдарьи в Поволжье (Самосделка) в IX веке. Установлено, что основные типы ручек котлов активно использовались в кухонных целях в городах Южного Казахстана |
|
13 |
Keywords in Russian |
Ключевые слова: тюркский, Южный Казахстан, средневековье, керамика, котел, ручка, морфология, типология, хронология, керамическая посуда, формы ручек |
|
14 |
Main text of the article
|
– Introduction – Materials and research methods – Research background – Analysis – Results – Conclusion |
|
15 |
Illustrations, tables and diagrams (Each illustration must have a number and a caption in English, Kazakh and Russian. When using borrowed materials, the source must be indicated.) |
Fig. 1. Location of sites in Kazakhstan where numerous medieval ceramic cauldrons were found. 1-сур. Қазақстан территориясында ортағасырлық қыш қазандар көп табылған ескерткіштердің орналасуы. Рис.1. Расположение памятников на территории Казахстана, где обнаружено значительное количество средневековых керамических котлов. |
 |
||
|
16 |
Reference (at least 15 units) |
See “Examples of bibliography and reference formatting” |
|
17 |
Reference |
See “Examples of bibliography and reference formatting” |
|
18 |
information about the author(s) |
Information about authors: Akymbek Yeraly Shardarbekuly, PhD, Leading Researcher, Margulan Institute of Archaeology, 44 Dostyk Ave., Almaty, Republic of Kazakhstan. Scopus ID: 58524536000
Nurgali Nesipbay Bekbolatuly, PhD Student, Junior Researcher, Margulan Institute of Archaeology, Al-Farabi Kazakh National University, 44 Dostyk Ave., Almaty, Republic of Kazakhstan. Scopus ID: 58524536000
Авторлар туралы мәлімет: Ақымбек Ералы Шардарбекұлы, PhD, жетекші ғылыми қызметкер, Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институты, Достық даңғ., 44, Алматы, Қазақстан Республикасы. Scopus ID: 56258902800
Нұрғали Несіпбай Бекболатұлы, докторант, кіші ғылыми қызметкер, Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институты, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Достық даңғ., 44, Алматы, Қазақстан Республикасы. Scopus ID: 58524536000
Сведения об авторах: Акымбек Ералы Шардарбекулы, PhD, ведущий научный сотрудник, Институт археологии им. А.Х. Маргулана, пр. Достык, 44, Алматы, Республика Казахстан. Scopus ID: 58524536000
Нургали Несипбай Бекболатулы, докторант, младший научный сотрудник, Институт археологии им. А.Х. Маргулана, КазНУ им. аль-Фараби, пр. Достык, 44, Алматы, Республика Казахстан. Scopus ID: 58524536000 |
|
19 |
Contributions of authors (Authors are required to indicate the contribution of each co-author to the preparation of the article. If there are no co-authors, the “Authors’ Contribution” is not indicated.) |
Author contributions: E.Sh. Akymbek developed the overall research concept and methodology, and conducted the collection and analysis of materials related to medieval ceramic cauldrons. N.B. Nurgali analyzed the materials, participated in their interpretation, and edited and prepared the manuscript for publication.
Авторлық үлес: Е.Ш. Ақымбек ортағасырлық керамикалық қазандарға қатысты материалдарды жинау және талдаумен қатар, зерттеудің жалпы тұжырымдамасы мен әдіснамасын әзірледі. Н.Б. Нұрғали материалдарға талдау жасап, оларды интерпретациялауға қатысты, сондай-ақ қолжазбаны редакциялап, баспаға дайындады.
Вклад авторов: Е.Ш. Акымбек разработал общую концепцию и методологию исследования, сбор и анализ материалов, связанных со средневековыми керамическими котлами. Н.Б. Нургали сделал анализ материалов, участвовал в интерпретации материалов, редактировал и подготовил рукопись к публикации. |
|
20 |
Conflicts of interest (Authors must disclose any actual or potential conflicts of interest that may influence the interpretation of the research results. If there are no conflicts of interest, this should be stated.) |
Conflict of Interest. There is no conflict of interest related to this article. Мүдделер қақтығысы. Мақалаға байланысты мүдде қақтығысы жоқ. Конфликт интересов. Нет конфликта интересов, связанного со статьей.
|
